Thiết bị cắt lọc sét (SPD) là gì? Phân loại và cách lắp

Không phải cú sét nào cũng đánh thẳng vào nhà — phần lớn thiệt hại thiết bị đến từ sét lan truyền qua đường điện. SPD là thiết bị sinh ra để chặn xung sét này. Bài viết giải thích SPD là gì và lắp ở đâu.

Nhiều gia đình đã có kim thu sét trên mái nhưng thiết bị điện trong nhà vẫn hỏng sau một trận dông. Lý do là kim thu sét chỉ chống sét đánh trực tiếp, còn sét lan truyền — xung điện áp cao đi theo dây điện, dây mạng, cáp tín hiệu từ ngoài vào — thì cần một lớp bảo vệ khác: thiết bị cắt lọc sét, gọi tắt là SPD.

SPD hoạt động thế nào?

SPD (Surge Protective Device) được lắp song song trên đường điện. Khi có xung sét, SPD dẫn phần năng lượng dư thừa xuống đất và giữ điện áp ở mức thiết bị chịu được, sau đó tự trở về trạng thái bình thường. Nói đơn giản, nó là "van xả áp" cho dòng điện khi sét lan truyền tới.

Phân loại SPD theo cấp bảo vệ

Trong thực tế, SPD thường được chia theo vị trí và cấp năng lượng:

• SPD cắt sét đầu nguồn (Type 1): lắp ở tủ điện tổng, chịu dòng sét lớn, dùng cho công trình có nguy cơ sét đánh trực tiếp hoặc gần đường dây trên không.
• SPD lọc sét (Type 2): lắp ở tủ điện phân phối, xử lý phần xung còn lại sau Type 1, bảo vệ đa số thiết bị trong nhà.
• SPD bảo vệ tinh (Type 3): lắp gần thiết bị nhạy cảm (máy tính, thiết bị điều khiển), là lớp chặn cuối cùng.

SPD cho đường tín hiệu

Không chỉ đường điện lực, sét còn lan truyền qua cáp tín hiệu: dây mạng, camera, tổng đài, hệ điều khiển. Với nhà xưởng, trạm viễn thông hay hệ có nhiều thiết bị điện tử, cần thêm SPD cho các đường tín hiệu này.

Điều kiện để SPD phát huy tác dụng

SPD chỉ xả được năng lượng xuống đất khi có hệ tiếp địa tốt. Vì vậy chống sét lan truyền luôn gắn liền với tiếp địa đạt chuẩn. Bên em khi lắp SPD đều kiểm tra tiếp địa đi kèm, chọn loại thiết bị và cấp bảo vệ theo đặc điểm tải của từng công trình.

Bài viết mang tính tham khảo, giúp anh chị hiểu chung về chống sét. Thông số và giải pháp cụ thể cần được xác định qua khảo sát thực tế tại công trình.