Sét đánh gần nhà: kiểm tra gì trong 24 giờ đầu?

Sau một trận sét đánh gần nhà, trong 24 giờ đầu anh chị nên kiểm theo thứ tự: an toàn của người và mùi khét trước, rồi tủ điện và aptomat, cửa sổ báo của SPD, các thiết bị hay hỏng như modem, camera, inverter, bơm nước, cuối cùng mới tới phần nhìn thấy của hệ chống sét. Chỗ nào có mùi khét, vết cháy, SPD báo hỏng hoặc aptomat cứ đóng lại là nhảy thì ngắt điện và gọi thợ, không tự sửa.

Khi dông còn đang qua: chưa kiểm gì cả

Đừng ra sân, lên mái hay mở tủ điện khi trời còn sấm. Nhiều khuyến cáo an toàn chung khuyên chờ khoảng 30 phút sau tiếng sấm cuối cùng mới ra ngoài. Trong lúc chờ, chỉ để ý mùi khét, khói hoặc tiếng nổ lách tách trong nhà. Nếu có khói hoặc lửa, ưu tiên đưa người ra chỗ an toàn và gọi cứu hỏa 114.

Giờ đầu tiên: mùi, khói và tủ điện

1. Ngửi và nhìn: đi một vòng các phòng, chú ý ổ cắm, công tắc, tủ điện, quạt trần, bình nóng lạnh. Mùi nhựa cháy, vết ố đen là dấu hiệu phải ngắt điện ngay.
2. Ngắt điện đúng cách nếu thấy bất thường: nếu tủ điện có khói, mùi khét hoặc vết cháy thì không lại gần, không mở nắp, ra chỗ an toàn rồi gọi 114 và điện lực. Chỉ gạt aptomat tổng khi tủ nằm ngoài vùng khói lửa, tay khô và đứng ở nơi khô ráo.
3. Xem aptomat, chống giật: cái nào nhảy thì đóng lại một lần, nếu không có mùi khét hay vết cháy. Đóng vào nhảy ra ngay thì để nguyên, ghi lại nhánh đó và gọi thợ, vì có thể dây hoặc thiết bị trên nhánh đã hỏng cách điện.

Kiểm SPD: thứ dễ bị quên nhất

SPD (thiết bị cắt lọc sét) là thứ "hy sinh" để chặn xung. Phần lớn SPD dạng module trong tủ điện có cửa sổ báo trạng thái; nhiều hãng dùng màu xanh là bình thường và đỏ là cần thay, nhưng mỗi hãng có quy ước riêng, anh chị xem ký hiệu in ngay trên thiết bị. Chỉ cần nhìn qua nắp tủ, không cần tháo gì.

SPD đã báo hỏng thì vẫn có thể cấp điện bình thường, nhưng không còn bảo vệ cho lần sét sau. Vì vậy cần thay sớm, nhất là đang giữa mùa dông. Xem thêm làm sao biết SPD đã hỏng cần thay.

Các thiết bị hay hỏng sau sét lan truyền

• Modem, bộ phát wifi, switch mạng: mất đèn, mất mạng, hoặc chỉ hỏng một cổng.
• Camera, đầu ghi: mất hình vài mắt, nhất là camera ngoài trời đi dây dài.
• Inverter điện mặt trời: chụp lại màn hình hoặc mã lỗi trên ứng dụng trước khi khởi động lại, để thợ đọc được nguyên nhân.
• Bơm nước, cổng tự động, bình nóng lạnh, tivi, điều hòa: bật thử từng thiết bị, không bật cùng lúc.
• Điện thoại bàn, đầu thu truyền hình: đi theo cáp tín hiệu nên hay hỏng dù đường điện có SPD.

Hệ chống sét: nhìn từ dưới đất là đủ

Không trèo lên mái khi mái còn ướt. Mọi việc trên cao để thợ làm có dây an toàn.

• Kim thu sét còn thẳng, không cong gãy, không có vết cháy xém ở đầu kim.
• Dây thoát sét không đứt, không tuột kẹp, không có đoạn đổi màu bất thường.
• Hộp kiểm tra tiếp địa còn nắp, dây nối chưa bung; quanh chân cọc không có vết cháy, đất nứt hay sụt.
• Cây hoặc cột điện gần nhà có vết bị đánh không; nếu có, xem thêm bài sét đánh vào cây, cột điện có nguy hiểm cho nhà gần.

Ghi lại và khi nào nên gọi đo lại

Chụp ảnh tủ điện, SPD, thiết bị hỏng, ghi giờ xảy ra và danh sách hỏng. Những ghi chép này giúp thợ khoanh vùng nhanh, và hữu ích nếu anh chị cần làm việc với bên bảo hiểm hay bên cung cấp thiết bị.

Nên gọi đo điện trở tiếp địa và kiểm tra thông mạch khi: sét đánh trúng nhà, cây hay cột sát nhà; SPD báo hỏng; dây thoát hoặc kim có vết cháy; nhiều thiết bị hỏng cùng lúc. TCVN 9385:2012 khuyên kiểm tra lại hệ sau khi sửa chữa và đo lại sau mỗi lần chỉnh sửa (Điều 27, 28), và việc kiểm tra sau một cú sét đánh trúng là bước hợp lý theo cùng tinh thần đó. Câu hỏi ngắn có ở sau khi bị sét đánh có cần kiểm tra lại không.

ANH TÚ kiểm tra lại sau sự cố sét

Bên em kiểm tra tủ điện, SPD, đo điện trở tiếp địa và thông mạch dây thoát, rồi chỉ ra đường xung sét đã đi vào nhà để anh chị quyết định thay gì, bổ sung gì. ANH TÚ phục vụ Phú Thọ, Hà Nội và các tỉnh miền Bắc, gọi 0828 477 999 để hẹn lịch.

Bài viết mang tính tham khảo, giúp anh chị hiểu chung về chống sét. Thông số và giải pháp cụ thể cần được xác định qua khảo sát thực tế tại công trình.