Chống sét cho tháp truyền hình, đài phát sóng

Tháp truyền hình và đài phát sóng là những cột cao vượt trội, thường đứng trên đồi cao — gần như là "cột thu sét khổng lồ" của cả vùng. Sét đánh làm hỏng thiết bị thu phát hay sập phòng máy đồng nghĩa với mất sóng trên diện rộng.

Vì sao tháp phát sóng hứng sét thường xuyên

Tháp truyền hình và cột phát sóng được dựng cao để phủ sóng xa, lại hay đặt trên điểm cao của địa hình, nên chúng gần như luôn là vật cao nhất khu vực — điều kiện lý tưởng để sét phóng xuống. Việc bị sét đánh nhiều lần trong năm là chuyện phải tính đến trong suốt vòng đời công trình. Trên đỉnh và thân tháp lại gắn nhiều ăng ten, feeder, thiết bị thu phát đắt tiền và nhạy cảm; dưới chân là phòng máy chứa thiết bị phát và nguồn. Vì vậy chống sét cho loại công trình này phải rất bài bản và nhiều lớp.

Bảo vệ từ đỉnh tháp tới phòng máy

• Kim thu sét trên đỉnh: tạo điểm nhận sét chủ động cao hơn ăng ten, có vùng bảo vệ phủ thiết bị thu phát.
• Đường thoát sét theo thân tháp: dẫn dòng xuống hệ tiếp địa, kèm nối đẳng thế cho kết cấu và feeder.
• Chống sét cho feeder, đường tín hiệu: thiết bị bảo vệ chuyên dụng cho cáp thu phát vào phòng máy.
• SPD và tiếp địa cho phòng máy: bảo vệ nguồn và thiết bị phát, hệ tiếp địa đạt điện trở thấp.

Đẳng thế và tiếp địa là xương sống

Với tháp phát sóng, nối đẳng thế và tiếp địa là phần quyết định. Khi dòng sét chạy xuống, mọi phần kim loại — thân tháp, ăng ten, vỏ feeder, tủ thiết bị, hệ tiếp địa — phải được liên kết để cùng một điện thế, nếu không sẽ có chênh áp lớn phóng qua thiết bị thu phát và phá hỏng. Hệ tiếp địa quanh chân tháp và phòng máy thường phải đạt điện trở thấp, bố trí bài bản, mối nối bền như hàn hoá nhiệt. Đây là kỹ thuật chuyên sâu, cần thiết kế theo tiêu chuẩn chuyên ngành viễn thông, truyền dẫn.

Giữ tín hiệu liên tục là mục tiêu vận hành

Khác với nhiều công trình, đài phát sóng đặt yêu cầu rất cao về tính liên tục: mất sóng dù ngắn cũng ảnh hưởng lớn. Vì vậy ngoài chống sét, phòng máy thường có nguồn dự phòng và hệ giám sát; chống sét phải phối hợp với các hệ này để một cú sét không kéo sập cả chuỗi. Việc bảo vệ đường feeder và tín hiệu vào phòng máy đặc biệt quan trọng vì đây là đường xung sét dễ đi thẳng vào thiết bị phát.

Kiểm tra, đo kiểm định kỳ

Do bị sét đánh nhiều, các mối nối, đường thoát và hệ tiếp địa của tháp cần được kiểm tra, đo điện trở định kỳ để đảm bảo vẫn tản dòng tốt. Việc leo cao và thao tác gần thiết bị phát phải do đơn vị chuyên trách thực hiện theo quy trình an toàn. Có hồ sơ đo kiểm đầy đủ giúp đơn vị quản lý chủ động phát hiện xuống cấp trước mùa dông.

ANH TÚ hỗ trợ tiếp địa, chống sét công trình

Với hạng mục chuyên sâu của tháp phát sóng theo tiêu chuẩn viễn thông, bên em tập trung hỗ trợ phần tiếp địa, đo điện trở đất, chống sét cho phòng máy, tủ điện và công trình phụ trợ — làm đúng kỹ thuật, có biên bản. Phục vụ Phú Thọ, Hà Nội và các tỉnh miền Bắc.

Bài viết mang tính tham khảo, giúp anh chị hiểu chung về chống sét. Thông số và giải pháp cụ thể cần được xác định qua khảo sát thực tế tại công trình.